Kopalnia „Królowa Luiza" w Zabrzu (po 1945 roku kopalnia „Zabrze") to niezwykły zakład przemysłowy o bardzo bogatej historii. Była jedną z dwóch pierwszych na Śląsku kopalń państwowych, a jej początki sięgają ostatniej dekady XVIII wieku. W okolicy szybu "Carnall" przy ul. Wolności uruchomiliśmy specjalną strefę naziemną, w której można zarówno poznać historię tej wyjątkowej kopalni, jak i zwiedzić jej historyczne obiekty - zabytkową Łaźnię Łańcuszkową, odrestaurowany budynek nadszybia, budynek maszynowni wyciągowej z unikalną na skalę Europy, czynną parową maszyną wyciągową z 1915 roku oraz dwie tematyczne wystawy: "Niezwykłą historię" i "Kopalnię Edisona", mieszczące się w dawnej hali sprężarek i rozdzielni prądu 6 kV.

 

Strefa Naziemna - panorama

 

Carnall powierzchnia

 

Łaźnia Łańcuszkowa


Łaźnia łańcuszkowa Kopalni „Królowa Luiza” została wybudowana w 1890 roku i była pierwszym tego typu obiektem na Górnym Śląsku. Jeszcze do lat 20. XX wieku zdecydowana większość kopalń nie posiadała łaźni, a górnicy po zakończonej szychcie zażywali kąpieli dopiero po powrocie do domu.

 

laznia lancuszkowa

 

 

 

Budynek służył górnikom jako zaplecze socjalne w postaci łaźni i szatni z charakterystycznymi hakami na łańcuchach, na których zostawiano odzież oraz rzeczy osobiste. We wnętrzu częściowo zachowała się oryginalna ceramika, system natrysków, a także fragment szatni z hakami i łańcuszkami oraz nitowany zbiornik wyrównawczy na wodę, zapewniający odpowiednie ciśnienie w prysznicach. Obiekt pierwotnie wyposażony był w ogrzewanie parowe, później nośnikiem ciepła była w nim gorąca woda.

 

011

 

 

W Łaźni znajdowała się również markownia - miejsce pobierania i zdawania znaczków z numerami dla górników zjeżdżających na dół oraz punkt wydawania kawy. W ciągu jednego dnia przez Łaźnię przechodziło nawet 1500 pracowników kopalni.

 

Parowa maszyna wyciągowa z 1915 r.

 

Przemysł wydobywczy na przełomie XVIII i XIX w. zaczął rozwijać się w coraz większym tempie, między innymi dzięki zastosowaniu maszyn parowych. Pierwotnie para znalazła swoje zastosowanie przy poruszaniu pomp odwadniających kopalnie, co zdecydowanie ułatwiło prowadzenie wydobycia na głębszych poziomach. Zastosowanie parowych maszyn wyciągowych rozwiązało problem sprawnego docierania w coraz głębsze rejony kopalni, sięgające już wtedy kilkuset metrów w głąb ziemi.

 

maszyna parowa d

 

Parowa maszyna wyciągowa znajdująca się na terenie kopalni „Królowa Luiza” jest jednym ze szczytowych osiągnięć technologicznych swojej epoki. Jest to urządzenie w układzie bliźniaczym o mocy 2000 KM, wyprodukowane w 1915 r. w Eisenhütte Prinz Rudolfh w niemieckim Dülmen. Maszyna jeszcze do 1990 r. obsługiwała szyb „Carnall” o głębokości 503 m. Wyciąg składający się z dwóch potężnych cylindrów poruszany jest parą przegrzaną o temp. 300 st. C. Koło pędne o ciężarze 25 ton wyciągało urobek z prędkością do 14 m/s oraz transportowało ludzi z szybkością do 6 m/s. Do dziś pokaz pracy tego wspaniałego i unikatowego na skalę europejską urządzenia można podziwiać w ramach zwiedzania naziemnej strefy Sztolni Królowa Luiza.

 

Wystawy "Kopalnia Edisona" i "Niezwykła historia"

 

O dziejach kopalni „Królowa Luiza” oraz XIX i XX-wiecznego górnictwa opowiadają wystawy stałe „Niezwykła historia” i „Kopalnia Edisona”. Wystawy te zlokalizowane są w zabytkowych budynkach stacji sprężarek i rozdzielni 6 kV kopalni „Królowa Luiza”.

 

„Niezwykła historia. Kopalnia Królowa Luiza w latach 1791-1998" to wystawa, która za pomocą wielu eksponatów i przy wsparciu najnowszych technologii multimedialnych i ekspozycyjnych ukazuje bujne i czasem skomplikowane dzieje kopalni. Ponad 200 lat z jej historii zostało ukazane za pomocą pięciu stanowisk, które poświęcone są głównym etapom w dziejach zakładu, od powstania i budowy pierwszych szybów aż do likwidacji. Jednym z głównych eksponatów wystawy jest zabytkowa sprężarka - ponad 60-tonowy kolos wybudowany przez firmę Belliss-Morcom w brytyjskim Birmingham.

 

skl slider

 

Wystawa „Kopalnia Edisona” przypomina o początkach elektryfikacji w górnictwie i pokazuje, jak zmieniała się ilość, forma, specyfika, moc, a także poziom konstrukcji, zaawansowanie technologiczne i kształt górniczych urządzeń elektrycznych, zarówno dołowych, jak i stosowanych na powierzchni. Wystawa prezentuje wiele urządzeń elektrycznych i towarzyszących im urządzeń pomiarowych, z których większość pochodzi jeszcze z pierwszych dwóch dekad XX stulecia. Polerowane mosiężne oprawy, delikatne wskazówki, misternie zdobione znaki firmowe, ręcznie wykonywane tzw. „szparunki", napisy, cyferblaty czy też potężne serwomechanizmy służące do zdalnego włączania poszczególnych obwodów robią szczególne wrażenie. Najokazalszym eksponatem wystawy jest odrestaurowana zabytkowa rozdzielnia średniego napięcia 6 kV.

 

Wieża i nadszybie szybu "Carnall"

 

szyb carnall 11

 

Przy ładnej pogodzie możliwe jest także wejście na 31-metrową wieżę wyciągową szybu "Carnall", z której rozpościera się piękna panorama Górnego Śląska. Z tej wysokości można policzyć wieże szybowe okolicznych kopalń - mimo upływu czasu na Śląsku ciągle funkcjonują czynne zakłady górnicze. Zwiedzając nadszybie można prześledzić drogę węgla wydobywanego na powierzchnię za pomocą szoli i wózków na urobek.

 

ZAREZERWUJ WYCIECZKĘ >>>

 

Nadchodzące wydarzenia:

Dzień Dziecka z Alicją w Krainie Węgla
04 Cze 2017

Kiedy: 3-4 czerwca, godz. 9.00-20.00. Bilet 20 zł/os. dostepne online   W weekendowy Dzień  [ ... ]

Industriada 2017 - program
10 Cze 2017

Kiedy: 10 czerwca 2017, godz. 9:00 – 24.00   10 czerwca na atrakcje tegoroczn [ ... ]

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu i jego obiekty: Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza są współfinansowane ze środków Miasta Zabrze i Samorządu Województwa Śląskiego.